برای مالک ملکی که وثیقه پرونده کیفری شده، غیبت متهم می‌تواند پرسش فوری ایجاد کند: آیا سند همان لحظه ضبط میشود و مالک چه زمانی باخبر خواهد شد؟ قانون یک ترتیب مشخص از احضار و ابلاغ تا اخطار به وثیقهگذار پیش‌بینی کرده است. این توضیح ناظر به متن مواد قانونی است؛ اقدام در پرونده مشخص را با وکیل پرونده بررسی کنید.
چه زمانی ضبط وثیقه مطرح میشود؟
ماده ۲۲۹ می‌گوید خواستن متهم از کفیل یا وثیقهگذار فقط وقتی مجاز است که حضور متهم برای تحقیقات، دادرسی یا اجرای حکم ضرورت داشته باشد. بر اساس ماده ۲۳۰، اگر حضور لازم باشد، متهم احضار میشود؛ در صورت احراز نداشتن عذر موجه و ابلاغ واقعی اخطاریه، دادستان می‌تواند درباره وجه التزام یا ضبط وثیقه تا معادل وجه قرار دستور بدهد. بنابراین صرف هر غیبت، بدون توجه به ضرورت حضور و تشریفات مقرر، به‌معنای انتقال خودکار ملک نیست.
اگر شخص ثالث وثیقه گذاشته باشد
وقتی شخص دیگری برای متهم وثیقه سپرده باشد، ماده ۲۳۰ مرحله جداگانه‌ای پیش‌بینی میکند: به وثیقهگذار اخطار میشود که ظرف یک ماه متهم را تحویل دهد. اگر اخطاریه به‌طور واقعی ابلاغ شود و متهم در این مهلت تحویل نشود، دادستان می‌تواند دستور ضبط تا معادل مبلغ قرار را صادر کند. برای پیگیری، نسخه اخطاریه و تاریخ ابلاغ را نگه دارید و آن را با متن دستور و وضعیت پرونده تطبیق دهید.
ماده ۲۳۱ یک نکته مهم دیگر دارد: اگر بازپرس احراز کند متهم، کفیل یا وثیقهگذار عمداً با اعلام نکردن نشانی واقعی یا دشوارکردن ابلاغ، مانع ابلاغ واقعی شده‌اند، ابلاغ قانونی می‌تواند برای اقدام کافی باشد. پس تغییر نشانی و نحوه دریافت ابلاغ را بی‌اهمیت فرض نکنید.
مبلغ و اجرای دستور
مبنای مقرر در ماده ۲۳۰، معادل وجه قرار وثیقه است. تبصره همان ماده می‌گوید مازاد بر مبلغ قرار، پس از کسر هزینههای ضروری اجرای دستور، به وثیقهگذار مسترد میشود. دستور پس از قطعیت در اجرای احکام کیفری و مطابق مقررات اجرای احکام مدنی اجرا میشود؛ بنابراین میان اخطار، صدور دستور و اجرای آن تفاوت وجود دارد.
مهلت اعتراض وثیقهگذار
طبق ماده ۲۳۵، متهم، کفیل و وثیقهگذار در موارد مشخص می‌توانند ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ دستور دادستان اعتراض کنند. از جمله مواردی که قانون نام برده، رعایت‌نشدن مقررات، حاضرشدن یا تحویل به‌موقع متهم، عذرهای ارجاع‌شده در ماده ۱۷۸، اعسار پس از قبول کفالت یا وثیقه، و ناممکن‌شدن تحویل به‌علت فوت متهم است. این مهلت را با وعده شفاهی یا گفت‌وگو درباره قرارداد جابه‌جا نکنید؛ درباره انطباق دلیل و مهلت با پرونده، سریعاً از وکیل کمک بگیرید.
اثر قرارداد خصوصی
توافق مالک و خانواده می‌تواند مسئولیت‌ها و هزینههای میان خودشان را روشن کند، اما به‌تنهایی دستور قضایی را متوقف یا مهلت اعتراض قانونی را تمدید نمی‌کند. برای بندهای پیش از امضا، چک‌لیست توافق مالک و خانواده را ببینید؛ چارچوب کلی معرفی سند نیز در مقاله مبانی قانونی سند شخص ثالث آمده است. اگر هنوز در مرحله معرفی وثیقه هستید، شرایط خدمت وثیقه دادگاه را بررسی کنید؛ پذیرش سند و تصمیم پرونده با مرجع قضایی است.
منابع قانونی
- قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، مواد ۲۲۹ تا ۲۳۱ و ۲۳۵ — نسخه منتشرشده در روزنامه رسمی، شماره ۲۰۱۳۵.
- متن قابل جست‌وجوی قانون آیین دادرسی کیفری برای تطبیق مواد و تبصره‌ها.
- قانون اصلاح قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۴.
این خلاصه جای خواندن متن قانون و بررسی ابلاغ‌ها و قرار همان پرونده را نمی‌گیرد.
سلب مسئولیت حقوقی
این محتوا صرفاً جنبهٔ آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاورهٔ حقوقی تخصصی نیست. برای بررسی شرایط خاص پروندهٔ خود، با وکیل پرونده مشورت کنید.